Yapay Zekâ Üretimi Matematik Temalı Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Hikâyelerinin Felsefi ve Pedagojik Potansiyeli

Öz

Yapay zekânın eğitimde artan rolü, öğretmen adaylarının felsefi ve pedagojik düşünme biçimlerini yeniden değerlendirmeyi gerektirmektedir. Bu çalışma, yapay zekâ tarafından üretilen matematik temalı Çocuklar İçin Felsefe (P4C) hikâyelerinin felsefi ve pedagojik potansiyelini incelemektedir. Doküman incelemesine dayalı betimsel araştırma tasarımında, aynı yönergeyle üretilmiş dört kısa hikâye (iki ChatGPT, iki Gemini) P4C literatürüne dayalı yedi ölçüt doğrultusunda üç uzman tarafından değerlendirilmiştir. Nicel veriler betimsel istatistiklerle, nitel veriler ise uzman görüşlerine dayalı betimsel analizle çözümlenmiştir.

Bulgular, ChatGPT’nin ürettiği hikâyelerin felsefi potansiyel, sorgulama dinamiği, çoklu bakış açısına açıklık, estetik–anlatısal çekicilik, yaratıcılık–imgelem, yaş grubu uygunluğu ve bağlanabilirlik ölçütlerinde Gemini’ye kıyasla daha yüksek değerlendirildiğini göstermektedir. Nitel analiz, ChatGPT metinlerinin soyut matematiksel kavramları (ör. “bir”, “sıfır”) yaş düzeyine uygun biçimde somutlaştırarak çocukların düşünme süreçlerini desteklediğini; Gemini metinlerinin ise estetik ve duygusal çekiciliği güçlü olmakla birlikte, felsefi diyalogun derinleşmesi için kolaylaştırıcı rehberliği gerektirdiğini ortaya koymuştur.

Sonuçlar, yapay zekâ üretimi hikâyelerin P4C uygulamalarında yalnızca “felsefi uyaran” olarak değil, aynı zamanda öğretmen ve kolaylaştırıcı eğitimlerinde yansıtıcı analiz, metin çözümleme ve yeniden yazma etkinlikleri için etkili bir pedagojik araç olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.