Öğretmen Adaylarının Matematiksel Etkinlik Tasarlama Sürecinde Yapay Zekâ ile Etkileşimleri ve Yapay Zekânın Rolleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının matematiksel etkinlik tasarlama sürecinin hazırlık aşamasında ChatGPT ile gerçekleştirdikleri etkileşimlerin hangi pedagojik ve bilişsel karar alanlarında yoğunlaştığını ve bu etkileşimlerde yapay zekânın hangi rollerle sürece dâhil olduğunu Artzt’ın (1999) hazırlık aşaması çerçevesinde incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu, ilköğretim matematik öğretmenliği lisans programında öğrenim gören 15 üçüncü sınıf öğretmen adayı oluşturmaktadır. Katılımcılar üçer kişilik gruplar hâlinde çalışarak 5. sınıf düzeyindeki öğrenme çıktılarından birine yönelik matematiksel etkinlikler tasarlamıştır. Araştırmanın veri kaynaklarını öğretmen adaylarının ChatGPT ile gerçekleştirdikleri yazılı etkileşimler, yapay zekâ kullanım formları ve süreç sonunda oluşturdukları matematiksel etkinlikler oluşturmaktadır. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmen adaylarının yapay zekâyı öğrenci özelliklerini dikkate alma, matematiksel yapıyı ele alma, pedagojik tercihleri belirleme, öğretmen-öğrenci rollerini yapılandırma ve öğretim materyallerini seçme gibi farklı karar alanlarında kullandıklarını göstermiştir. Bu etkileşimlerde yapay zekânın bilgi sağlayıcı, tasarım geliştirici, düşünmeyi tetikleyici araç, doğrulayıcı danışman, kaynak önerici ve dil düzenleyici rollerle sürece dahil olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yapay zekâ kullanım biçimlerinin seçilen öğrenme çıktısının matematiksel içeriğine göre farklılaştığı görülmüştür. Sonuçlar, öğretmen eğitiminde yapay zekâ kullanımının yalnızca teknik bir beceri olarak değil, pedagojik karar verme, eleştirel değerlendirme ve etkinlik tasarlama süreçleriyle birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir.